Rozwód przeprowadzony w Hiszpanii, według hiszpańskiego prawa i przed hiszpańskim sądem, to sprawa, w którą kancelaria działająca w Polsce nie wchodzi — tam musisz korzystać z pomocy hiszpańskiego abogado. Problem zaczyna się później: wyrok jest już prawomocny, a w Polsce wciąż figurujesz jako osoba w związku małżeńskim, Twój akt małżeństwa nie ma wpisanej wzmianki o rozwodzie, a dokumenty i dane w polskich rejestrach nie są zgodne z Twoim aktualnym stanem cywilnym. Ten wpis pokazuje, co zwykle trzeba załatwić w Polsce po rozwodzie orzeczonym w Hiszpanii.
Rozwód to sprawa hiszpańska — co to oznacza
Jeśli oboje małżonkowie mieszkają w Hiszpanii albo tam jest ich ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, sprawa rozwodowa zwykle toczy się przed hiszpańskim sądem i według hiszpańskiego prawa. To, który sąd jest właściwy, ustalają przepisy unijne, a samą sprawę — od wniosku do wyroku — prowadzi hiszpański prawnik. Kancelaria działająca w Polsce nie reprezentuje stron przed sądami w Hiszpanii i nie doradza w prawie hiszpańskim. Jeśli Twoja sprawa wciąż jest w toku, a nie wiesz, czy powinna toczyć się w Polsce czy w Hiszpanii, warto to ustalić na samym początku — pisaliśmy o tym w poradniku o tym, co ustalić przed wyborem postępowania rozwodowego.
Ten wpis zakłada, że wyrok rozwodowy w Hiszpanii jest już prawomocny i dotyczy tego, co dalej robi się z nim w Polsce.
Uznanie wyroku — co zmienia prawo unijne
Na podstawie unijnego rozporządzenia dotyczącego spraw małżeńskich wyrok rozwodowy wydany w jednym państwie Unii Europejskiej jest w innym państwie UE uznawany bez odrębnego postępowania o uznanie — nie trzeba więc prosić polski sąd o „zatwierdzenie” hiszpańskiego rozwodu. To uznanie dotyczy samego faktu rozwodu. Osobną kwestią jest to, czy i jak ten fakt trzeba wpisać do polskich rejestrów — a to już wymaga odrębnej czynności, czyli transkrypcji.
Transkrypcja wyroku do polskich akt stanu cywilnego
Transkrypcja to wpisanie zagranicznego orzeczenia do polskiego rejestru stanu cywilnego. W praktyce oznacza to złożenie wniosku do kierownika urzędu stanu cywilnego w Polsce (albo za pośrednictwem konsula w Hiszpanii) o transkrypcję wyroku rozwodowego. Po transkrypcji Twój polski akt małżeństwa zostaje zaktualizowany wzmianką o rozwodzie, co jest potrzebne np. do zawarcia kolejnego małżeństwa w Polsce, do niektórych spraw urzędowych czy do porządku w dokumentach.
Do wniosku zwykle potrzebny będzie:
- odpis wyroku rozwodowego z klauzulą stwierdzającą jego prawomocność,
- tłumaczenie przysięgłe wyroku na język polski,
- dane aktu małżeństwa, który ma być zaktualizowany (data i miejsce ślubu, numer aktu, jeśli go znasz),
- dokument tożsamości,
- pełnomocnictwo, jeśli wniosek składa za Ciebie prawnik.
Wyrok z państwa Unii Europejskiej zwykle nie wymaga apostille — to wynika z unijnego rozporządzenia o dokumentach urzędowych, które ogranicza takie formalności między państwami członkowskimi. W konkretnej sprawie urząd może jednak poprosić o dodatkowe potwierdzenia, więc warto to ustalić przed złożeniem wniosku.
Zmiana nazwiska po rozwodzie
Powrót do nazwiska sprzed ślubu nie następuje automatycznie wraz z rozwodem. Jeśli chcesz z niego skorzystać, musisz złożyć oświadczenie przed kierownikiem polskiego urzędu stanu cywilnego albo przed konsulem w Hiszpanii — co do zasady w ograniczonym czasie od uprawomocnienia się wyroku. Po tym terminie zmiana nazwiska wymaga innej, zwykle dłuższej procedury administracyjnej. Jeśli zależy Ci na powrocie do dawnego nazwiska, lepiej zająć się tym wkrótce po rozwodzie, a nie odkładać tę sprawę na później.
Dokumenty, które trzeba wymienić
Po transkrypcji wyroku i ewentualnej zmianie nazwiska zwykle trzeba zaktualizować:
- dowód osobisty — jeśli zmieniło się nazwisko,
- paszport,
- dane w polskich urzędach, w których figurujesz pod poprzednim stanem cywilnym lub nazwiskiem,
- ewentualnie dane w banku lub w księdze wieczystej nieruchomości w Polsce, jeśli figurujesz tam pod zmienionym nazwiskiem.
Złożenie wniosku o nowy dowód osobisty zwykle wymaga osobistej obsługi — część spraw można jednak załatwić przez polski konsulat w Hiszpanii, bez przyjazdu do Polski. To, co faktycznie wymaga Twojej obecności, a co można zlecić pełnomocnikowi, warto ustalić na początku — pisaliśmy o samym pełnomocnictwie w poradniku pełnomocnictwo z Hiszpanii do sprawy w Polsce.
Formalności po rozwodzie orzeczonym w Hiszpanii
- odpis wyroku rozwodowego z klauzulą prawomocności i tłumaczeniem przysięgłym,
- wniosek o transkrypcję wyroku do polskich akt stanu cywilnego,
- oświadczenie o powrocie do nazwiska sprzed ślubu, jeśli chcesz z niego skorzystać,
- aktualizacja dowodu osobistego i paszportu,
- sprawdzenie, czy w Polsce jest majątek wspólny wymagający odrębnego uregulowania,
- jeśli są dzieci — ustalenie, czy kontakty i alimenty wymagają osobnych formalności w Polsce.
Majątek i dzieci — zwykle osobne sprawy
Sam rozwód nie rozstrzyga automatycznie wszystkiego, co dotyczy majątku w Polsce. Jeśli małżonkowie mają w Polsce wspólne mieszkanie, rachunek bankowy albo inny majątek, jego podział to zwykle odrębne postępowanie, a to, który sąd jest właściwy, zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Podobnie z dziećmi — jeśli wyrok hiszpański rozstrzygnął o opiece i kontaktach, ale jedno z rodziców albo dziecko ma związek z Polską, mogą pojawić się pytania o wykonywanie tych ustaleń w Polsce albo o alimenty egzekwowane od osoby mieszkającej w Polsce. Pisaliśmy o tym osobno w poradnikach o alimentach między Polską a Hiszpanią oraz o kontaktach z dzieckiem, gdy rodzice mieszkają w różnych krajach.
Czego nie da się załatwić zdalnie
Samo postępowanie rozwodowe w Hiszpanii oraz wszystko, co według hiszpańskiego prawa wymaga udziału hiszpańskiego prawnika albo hiszpańskiego urzędu, zostaje po stronie hiszpańskiej — tego nie prowadzimy. Po polskiej stronie większość formalności, czyli wniosek o transkrypcję, oświadczenie o nazwisku złożone przez konsula czy korespondencja z urzędem, można załatwić bez przyjazdu do Polski. Osobistej wizyty wymaga zwykle tylko odbiór nowego dokumentu tożsamości, choć i to w części przypadków można zorganizować przez konsulat.
Od czego zacząć
Zacznij od samego wyroku rozwodowego — skan i podstawowe informacje o Twoim akcie małżeństwa w Polsce wystarczą do pierwszej analizy. Prawnik sprawdzi, co w Twojej sytuacji trzeba zrobić w Polsce: jaką formę powinien mieć wniosek o transkrypcję, czy warto złożyć oświadczenie o powrocie do nazwiska i czy majątek w Polsce wymaga odrębnego postępowania.



