Jeden rodzic mieszka w Polsce, drugi w Hiszpanii, a pytanie o kontakty z dzieckiem wraca przy każdej zmianie planów — wakacjach, przeprowadzce, nowym związku. Zanim ustalisz harmonogram wizyt czy rozmów online, warto wiedzieć, który sąd w ogóle może się tym zająć i czego nie da się załatwić zdalnie. Poniżej wyjaśniamy, od czego zacząć, gdy sprawa dotyczy Polski.
Który sąd zajmie się kontaktami z dzieckiem
Gdy rodzice mieszkają w różnych krajach Unii Europejskiej, o tym, który sąd jest właściwy w sprawach rodzicielskich — w tym w sprawach o kontakty — decydują wspólne przepisy unijne, a nie wyłącznie przepisy jednego kraju. Co do zasady jurysdykcję ma sąd państwa, w którym dziecko ma miejsce zwykłego pobytu, czyli tam, gdzie faktycznie na co dzień mieszka, chodzi do szkoły czy przedszkola. Nie ma znaczenia, gdzie mieszka rodzic, który wnosi o ustalenie kontaktów — podobną zasadę opisujemy też w poradniku o tym, co ustalić przed wyborem postępowania rozwodowego w Polsce, gdzie władza rodzicielska i kontakty również zależą od miejsca pobytu dziecka, a nie od samego rozwodu.
Gdy dziecko mieszka w Polsce, a Ty w Hiszpanii
To sytuacja, w której sprawę prowadzi polski sąd, a Ty — mieszkając w Hiszpanii — nie musisz być obecny w Polsce przy każdej czynności. Wniosek o ustalenie kontaktów (albo o ich zmianę, jeśli dotychczasowy harmonogram już nie działa) składa się do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka. W piśmie warto od razu zaproponować konkretny harmonogram — dni, godziny, sposób odbierania i przywożenia dziecka, a przy dużej odległości także terminy dłuższych pobytów i zasady kontaktu online.
Większość formalności — składanie pism, udział w rozprawie, zapoznawanie się z aktami — może wykonać pełnomocnik działający na podstawie pełnomocnictwa procesowego. O tym, jak takie pełnomocnictwo przygotować i podpisać, mieszkając w Hiszpanii, piszemy w poradniku pełnomocnictwo z Hiszpanii do sprawy w Polsce. Twoja osobista obecność bywa potrzebna przy przesłuchaniu stron, ale to sąd decyduje w konkretnej sprawie, czy i kiedy jest ona niezbędna.
Sąd często kieruje rodziców najpierw do mediacji — to sposób na ustalenie harmonogramu kontaktów bez długiego postępowania, zwłaszcza gdy obie strony są w stanie się dogadać co do samej zasady, a różnią się tylko w szczegółach.
Gdy dziecko mieszka w Hiszpanii
Jeśli to dziecko mieszka na co dzień w Hiszpanii, sprawa o ustalenie czy zmianę kontaktów zwykle należy do sądu hiszpańskiego — niezależnie od tego, że jeden z rodziców mieszka w Polsce i jest obywatelem polskim. Kancelaria działająca na podstawie prawa polskiego nie reprezentuje klientów przed sądami hiszpańskimi i nie doradza w prawie hiszpańskim — w takiej sytuacji potrzebny jest prawnik działający w Hiszpanii (abogado).
Inaczej jest, gdy w Polsce już wcześniej zapadło orzeczenie o kontaktach, a dziecko później przeprowadziło się do Hiszpanii. Takie orzeczenie jest w państwach Unii uznawane bez dodatkowego postępowania o jego uznanie, choć samo wykonanie — czyli np. wymuszenie respektowania harmonogramu — odbywa się według procedury państwa, w którym dziecko aktualnie mieszka. To, czy i jak takie orzeczenie da się wykonać w Hiszpanii, zależy od tamtejszych przepisów i wykracza poza to, co może zrobić kancelaria działająca w Polsce.
Jak wygląda ustalanie kontaktów na odległość
Duża odległość między miejscem zamieszkania rodzica i dziecka nie jest przeszkodą w ustaleniu kontaktów — jest tylko jedną z okoliczności, którą sąd bierze pod uwagę przy ustalaniu harmonogramu. W praktyce często oznacza to układ mieszany:
- dłuższe, rzadsze pobyty — np. część wakacji letnich, ferie zimowe, długie weekendy świąteczne,
- regularne, krótsze kontakty online w pozostałych tygodniach — rozmowy wideo w ustalone dni i godziny,
- jasne zasady dotyczące podróży dziecka — kto odbiera i odwozi, kto pokrywa koszty przejazdu.
Warto przygotować taką propozycję zanim sprawa trafi do sądu — konkretny, realistyczny harmonogram łatwiej jest ustalić w mediacji albo szybciej zatwierdzić w postępowaniu sądowym, niż spór o samą zasadę kontaktów.
Co zrobić, gdy druga strona nie wykonuje kontaktów
Gdy sąd już ustalił kontakty, a rodzic, pod opieką którego dziecko mieszka, utrudnia ich wykonywanie, polskie przepisy przewidują osobne postępowanie wykonawcze w sprawach o kontakty — niezależne od zwykłej egzekucji komorniczej. Sąd może w nim zagrozić konsekwencjami finansowymi za niewykonywanie bądź niewłaściwe wykonywanie ustalonych kontaktów, a w dalszym etapie je orzec. To postępowanie można zainicjować także z Hiszpanii, przez pełnomocnika w Polsce.
Co przygotować do sprawy o kontakty z dzieckiem
- akt urodzenia dziecka,
- informacje o miejscu zamieszkania dziecka i o tym, z kim na co dzień mieszka,
- dotychczasowe ustalenia dotyczące kontaktów — pisemne, mailowe albo opis sytuacji, jeśli nie było formalnych ustaleń,
- propozycję harmonogramu: pobyty, rozmowy online, zasady podróży,
- wcześniejsze postanowienia sądu w sprawach rodzinnych, jeśli już zapadły,
- pełnomocnictwo procesowe dla prawnika w Polsce.
Od czego zacząć
Jeśli dziecko mieszka w Polsce, zacznij od pełnomocnictwa i konkretnej propozycji harmonogramu kontaktów — to pozwala prawnikowi złożyć wniosek bez zbędnej zwłoki. Jeśli nie jesteś pewien, w którym kraju faktycznie powinna toczyć się sprawa, warto to ustalić jako pierwszy krok — zwłaszcza gdy rodzina niedawno się przeprowadziła, co opisujemy także w poradniku o alimentach między Polską a Hiszpanią, gdzie obowiązuje podobna zasada ustalania właściwego sądu.



